Dược liệu Lá thường xuân và những điều chưa khám phá 

Ngày: 12-11-2020 / Danh mục: Cẩm nang trị ho

Không chỉ được ưa chuộng trên toàn thế giới bởi vẻ đẹp và sự may mắn, lá thường xuân còn nổi tiếng trong giới y khoa với vai trò như một vị thuốc vô cùng hiệu quả trong việc điều trị nhiều chứng bệnh.

Nguồn gốc cây thường xuân

Cây thường xuân có nguồn gốc từ phương tây, phổ biến nhiều ở châu Âu và một số nước thuộc Tây Á. Cây có đặc điểm là giống dây leo, thân và lá đều màu xanh. Vì đặc điểm sinh sống nên thường xuân thường được trồng để leo lên tường làm thành một lớp bao phủ bên ngoài bắt mắt cho mảng tường hoặc ngôi nhà.

Thường xuân còn có tên gọi khác là Hedera helix, dây nguyệt quế, cây vạn niên, dây lá nho, dây lvy,… Ở nước ta, thường xuân được tìm thấy ở một số vùng rừng núi cao như Lào Cai, Lai Châu, Hà Giang,… Ngoài ra, nhiều người chơi cây cảnh cũng trồng thường xuân như một dạng bonsai hoặc làm cây trang trí trong phòng khách, phòng làm việc.

Lá thường xuân laminherb

Thường xuân thường được trồng để trang trí tường

Hành trình khám phá ra công dụng của lá thường xuân

Giai đoạn trước CN (khoảng năm  460 đến 375), các bộ phận của cây thường xuân như lá thường xuân, thân cây, rễ cây,… đã được  thầy thuốc Hippocrate – cha đẻ của y học đã sử dụng trong việc chữa trị nhiều loại bệnh như  lỵ, bệnh gút, ho, khó thở… Xong do sự hạn chế về nhận thức của thời đại và sự chi phối của tín ngưỡng, ông lý giải khả năng kỳ diệu của loại cây này bằng cái nhìn thần học, cho rằng đó là quyền năng của các vị thần ban phát cho cây.

Bước sang thế kỷ XV, Leonardo da Vinci là người tiếp theo nhận thức được công dụng của lá thường xuân thông qua các ghi chép của mình. Và đến thế kỷ XIX, sau khi quan sát trẻ em vùng miền nam nước Pháp sau khi dùng cốc làm từ thân cây thường xuân thì ít bị ho hơn những nơi khác. Đây là căn cứ để ông khẳng định cây thường xuân có khả năng chữa trị ho và các vấn đề về hô hấp.

Chuyển sang giai đoạn hiện đại với sự phát triển của công nghệ y học, cây thường xuân được đưa vào nghiên cứu một cách chính thức và rộng rãi. Theo đó, năm 1949, các trường đại học và bệnh viện ở Đức đã tiến hành hàng chục nghiên cứu khoa học dưới sự giám sát chặt chẽ để đánh giá hiệu quả điều trị của dịch chiết lá Thường xuân. Kết quả cho thấy dịch chiết này có hiệu quả cao trong điều trị viêm đường hô hấp cấp tính và mãn tính có kèm theo triệu chứng ho.

Đến năm 1998, dịch chiết từ lá thường xuân được khẳng định có khả năng làm dịu cơn ho và giảm đau do ho mà không làm mất phản xạ ho bởi Hội đồng khoa học Châu Âu.

Ngoài ra, còn hàng trăm công trình nghiên cứu của các nhà khoa học về khả năng chữa bệnh của cây thường xuân. Đây là sự khẳng định và cũng là cơ sở để giới y khoa sử dụng thường xuân trong việc chữa trị các chứng bệnh.

lá hường xuân laminherb 2

Công dụng chữa bệnh củ thường xuân được minh chứng qua nhiều thế kỷ

Giải mã thành phần của lá thường xuân

Nghiên cứu về thành phần của lá thường xuân cho thấy có rất nhiều hoạt chất đóng vai trò như những loại thuốc kháng viêm kháng khuẩn hiệu quả trong việc trị ho.

  • Saponin (4-5%): Hederasaponin B, Hederasaponin C, Hederasaponin D là 3 saponin chính và một lượng nhỏ α-hederin. 
  • Trong đó α-hederin đóng vai trò quan trọng trong tác dụng long đờm (tăng tiết dịch ở phế nang, làm loãng đờm), giảm co thắt phế quản nên làm dịu cơn ho. 
  • Hederasaponin C khi vào cơ thể được chuyển hóa thành α-hederin.

Thành phần khác: flavonoid, dẫn xuất của acid phenolic.

Từ những thành phần cơ bản của lá thường xuân có thể thấy đây là vị thuốc ưu việt được sử dụng trong việc điều trị các chứng bệnh viêm đường hô hấp cấp tính và mãn tính có kèm theo triệu chứng ho.

Nhiều sản phẩm trị ho chứa cao lá thường xuân được đánh giá cao về tính hiệu quả

Những công dụng chính 

Từ y học cổ truyền cho đến hiện đại, lá thường xuân luôn được nhắc đến là một loại dược liệu có tính hiệu quả cao. Trong đó, có thể kể đến một số công dụng phổ biến như:

Khả năng chống viêm

Với các hoạt chất có cơ chế hoạt động như thuốc kháng viêm, lá thường xuân được sử dụng khi cơ thể bị viêm nhiễm như viêm khớp, viêm gout, đặc biệt là các chứng bệnh viêm đường hô hấp trên và dưới.

Ngăn ngừa tắc nghẽn hô hấp

Tận dụng khả năng giúp long đờm, giãn đờm và các dịch nhầy, dịch chiết từ lá thường xuân được sử dụng trong việc ngăn ngừa sự tắc nghẽn đường hô hấp. Các nghiên cứu và thực tế cũng cho thấy những người bị hen suyễn sau khi dùng lá thường xuân thấy tình trạng thuyên giảm nhiều.

Chống nhiễm trùng

Bên cạnh khả năng kháng viêm, kháng khuẩn thì lá cây thường xuân còn được tận dụng trong việc loại trừ ký sinh trùng trong cơ thể. Một số điển hình thường thấy như giun sán trong đường ruột, chấy rận trên đầu,…

Kháng viêm, kháng khuẩn là 2 trong nhiều công dụng của lá cây thường xuân

Giúp cơ thể giải độc

Nếu thường xuyên sử dụng lá thường xuân, các cơ quan thải độc của cơ thể sẽ hoạt động tốt hơn, quá trình thải độc diễn ra nhanh và hiệu quả hơn, Minh chứng được ghi nhận ở gan và mật.

Ngăn ngừa ung thư

Bằng cách loại bỏ các gốc tự do và ngăn ngừa đột biến, thường xuân có thể bảo vệ cơ thể khỏi một loạt các bệnh mãn tính, bao gồm cả ung thư. Lá thường xuân được cho là có khả năng chống oxy hóa, ngăn ngừa sự lây lan hay phát triển của các tế bào  ung thư